Adalet Bakanlığı Siciline Kayıtlı Arabulucu
Av. Nihat Paksoy, T.C. Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü Arabuluculuk Daire Başkanlığı Arabulucular Sicili'ne kayıtlı arabulucudur. Arabulucu, süreç boyunca tarafsızdır ve taraflardan hiçbirinin avukatı olarak hareket etmez.
Arabuluculuk Nedir?
Arabuluculuk, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile düzenlenen alternatif bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Taraflar, bağımsız ve tarafsız bir arabulucunun eşliğinde bir araya gelerek uyuşmazlıklarını müzakere yoluyla çözerler. Süreç tamamen gizli yürütülür; görüşmelerde söylenenler, sunulan belgeler ve teklifler daha sonra açılabilecek bir davada delil olarak kullanılamaz.
Taraflar anlaşmaya varırsa düzenlenen anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi alınması hâlinde (taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı belgelerde şerh aranmaksızın) ilam niteliğinde belge hükmündedir; yani mahkeme kararı gibi icra edilebilir. Üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca yeniden dava açılamaz.
UYAP Komisyon Kapsamındaki Arabuluculuk Dosya Türleri
Bakırköy Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu nezdindeki UYAP görevlendirme kaydında aşağıdaki dosya türleri yer almaktadır:
- İhtiyari arabuluculuk başvuru dosyası: Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği özel hukuk uyuşmazlıklarında, tarafların ortak iradesiyle başlatılan gönüllü süreçler.
- Diğer dava şartı arabuluculuk başvuru dosyası: Özel bir başlık altında gösterilmeyen, yürürlükteki mevzuat uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması gereken uyuşmazlıklar.
- Ticari dava şartı arabuluculuk başvuru dosyası: Kanunun dava şartı arabuluculuk kapsamına aldığı ticari uyuşmazlıklara ilişkin başvurular.
- Tüketici dava şartı arabuluculuk başvuru dosyası: Tüketici işlemleri ve tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan, dava şartı kapsamındaki uyuşmazlıklara ilişkin başvurular.
- İşçi-işveren dava şartı arabuluculuk başvuru dosyası: İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talepleri gibi dava şartı kapsamındaki iş uyuşmazlıklarına ilişkin başvurular.
- Tarımsal üretim sözleşmesinden kaynaklanan dava şartı arabuluculuk başvuru dosyası: Üretici ile alıcı arasındaki tarımsal üretim sözleşmelerinden doğan ve dava şartı kapsamına giren uyuşmazlıklar.
- Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi dava şartı arabuluculuk başvuru dosyası: Miras veya birlikte edinim nedeniyle ortak olan taşınır ve taşınmazların paylaşımı ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar.
Dava şartı arabuluculukta başvuru ve görevlendirme, uyuşmazlığın türü ile yetki kurallarına göre ilgili arabuluculuk bürosu üzerinden yürütülür. Bir dosya türünün bu listede bulunması, her somut uyuşmazlığın kendiliğinden dava şartı kapsamına girdiği anlamına gelmez; hukuki nitelendirme dosyanın özellikleri ve yürürlükteki mevzuata göre yapılır.
İhtiyari Arabuluculuk
Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri her türlü özel hukuk uyuşmazlığında, dava şartı olmasa bile ihtiyari (gönüllü) arabuluculuğa başvurulabilir. Taraflar arabulucuyu birlikte seçmekte serbesttir. Alacak ve tazminat talepleri, sözleşme uyuşmazlıkları, miras paylaşımına ilişkin anlaşmazlıklar ve komşuluk ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklar bu kapsamda ihtiyari arabuluculuk yoluyla çözülebilir.
Arabuluculuk Sürecinin Özellikleri
- Süre: Dava şartı arabuluculukta kanunda belirlenen süreler uygulanır; ihtiyari arabuluculukta toplantı takvimi taraflarla belirlenir.
- Ücret: Arabuluculuk ücreti yürürlükteki Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi ve sürecin niteliğine göre belirlenir.
- Gizlilik: Süreç gizlidir; kanundaki istisnalar dışında beyan ve belgeler daha sonraki yargılamada delil olarak kullanılamaz.
- Taraf iradesi: Arabulucu karar vermez; anlaşmanın içeriğini taraflar belirler.
- İcra edilebilirlik: Kanundaki koşulları taşıyan anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılabilir.
Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?
- Başvuru: Dava şartı arabuluculukta başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır ve arabulucu komisyon listesinden görevlendirilir; ihtiyari arabuluculukta taraflar arabulucuyu birlikte seçebilir.
- İlk toplantı ve bilgilendirme: Arabulucu, tarafları süreç, ilkeler ve hukuki sonuçlar hakkında bilgilendirir.
- Müzakereler: Ortak ve gerektiğinde özel oturumlarla tarafların menfaatleri ortaya konur, çözüm seçenekleri geliştirilir. Görüşmeler yüz yüze veya çevrim içi yapılabilir.
- Son tutanak ve anlaşma belgesi: Süreç; anlaşma, anlaşamama veya tarafların katılmaması hâllerinden biriyle sonuçlanır ve son tutanağa bağlanır. Anlaşma hâlinde anlaşma belgesi düzenlenir.
Tarafsızlık İlkesi
Arabulucu, sürecin tamamında bağımsız ve tarafsızdır; taraflardan hiçbirinin vekili veya danışmanı değildir. Bu ilke gereği, arabulucu olarak görev alınan bir uyuşmazlıkta daha sonra taraflardan birinin avukatlığı üstlenilemez. Taraflar dilerlerse arabuluculuk sürecine kendi avukatlarıyla birlikte katılabilirler.
Hizmet Verilen Arabuluculuk Alanları
- İhtiyari arabuluculuk başvuruları
- Diğer dava şartı arabuluculuk başvuruları
- Ticari dava şartı arabuluculuk başvuruları
- Tüketici dava şartı arabuluculuk başvuruları
- İşçi-işveren dava şartı arabuluculuk başvuruları
- Tarımsal üretim sözleşmesinden kaynaklanan dava şartı arabuluculuk başvuruları
- Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesine ilişkin dava şartı arabuluculuk başvuruları